Bas von Benda-Beckmann staat op de shortlist van de Libris Geschiedenisprijs met Het kleedje voor Hitler. Een familiegeschiedenis! 27 oktober wordt de winnaar bekendgemaakt. Op ons verzoek koos hij 3 vragen en een bonusvraag om te beantwoorden. Lees over Luise Jodl, Harald Welzer, Sabine Moller en Karoline Tschuggnall, J.M. Coetzee en Bas von Benda-Beckmann zelf.

Bas von Benda-Beckmann staat op de shortlist van de Libris Geschiedenisprijs met Het kleedje voor Hitler. Een familiegeschiedenis! 27 oktober wordt de winnaar bekendgemaakt. Op ons verzoek koos hij 3 vragen en een bonusvraag om te beantwoorden. Lees over Luise Jodl, Harald Welzer, Sabine Moller en Karoline Tschuggnall, J.M. Coetzee en Bas von Benda-Beckmann zelf.

Welk boek heeft je leven veranderd?

Jenseits des Endes van Luise Jodl. Ik weet niet of het echt mijn hele leven heeft veranderd, maar deze gepubliceerde memoires van mijn oudtante Luise hebben zonder twijfel veel in gang gezet. In dit boek blikt ze terug op haar ervaringen als secretaresse bij het oppercommando van de Duitse landmacht en bij de Duitse militaire vertegenwoordiging in Mussolini’s Italië. En natuurlijk op Alfred Jodl, de generaal met wie ze in 1945 trouwde, vlak voordat Jodl werd gearresteerd en aangeklaagd in Neurenberg. Het is een heel erg gekleurd boek, vol apologie en zelfrechtvaardiging maar ook vol fascinerende anekdotes en herinneringen. Ik heb het boek natuurlijk intensief als bron gebruikt, de inhoud ervan kritisch tegen het licht gehouden en op veel fronten gecorrigeerd en weerlegd. Ik heb me er groen en geel aan geërgerd en tegelijkertijd was het ook weer onmisbaar voor mijn eigen boekproject.

Welk boek heeft je een geweten geschopt?

Opa war kein Nazi van Harald Welzer, Sabine Moller en Karoline Tschuggnall analyseert de omgang met het naziverleden in Duitse families. Het boekje openbaarde voor mij de dynamiek van verdringing en vergoelijking die bijna ongemerkt optreedt wanneer families, en ook mijn eigen familie, over de nazitijd praten. Misschien dekt ‘een geweten geschopt’ niet helemaal de lading en gaat het er eerder om dat het een alertheid heeft opgeroepen die me bij mijn eigen onderzoek veel heeft gebracht.

Welk boek had je zelf willen schrijven?

Elizabeth Costello van J.M. Coetzee. Ik denk dat de meeste schrijvers van non-fictie heimelijk jaloers zijn op romanschrijvers. Voor mijn soort boeken is de zoektocht naar wat echt is gebeurd, de echte gedachten en handelingen van reële personen de houvast en kern van mijn werk. Daar kun je vindingrijk en creatief in zijn, maar de verbeeldingskracht die nodig is voor een echt goede roman, daar ben ik soms jaloers op. De kunst van een romanschrijver om door fictie de werkelijkheid naar zijn hand te zetten en vandaaruit de wereld te duiden: door fantasie en echte ervaringen te vermengen, dat zou ik ook graag kunnen. Een schrijver als John Coetzee bewonder ik daar heel erg in. Disgrace en Elizabeth Costello vind ik allebei fenomenale romans.

Wanneer besloot je dit boek te gaan schrijven? (En waarom.)

Dit boek sluimerde al heel erg lang. De ik eerste keer dat ik het verhaal over mijn oudtante Luise hoorde en haar huwelijk met generaal Alfred Jodl was ik een jaar of dertien. Tijdens mijn studie geschiedenis overwoog ik al een keer een werkstuk of scriptie over haar te schrijven. Het idee voor een boek kwam later pas, ik denk vlak na mijn promotie aan de UvA. Toen werd voor mijn steeds duidelijker hoe sterk mijn familiegeschiedenis verweven was met grote historische ontwikkelingen en hoe uniek de bronnen waren die mijn familie had bewaard. Ook las ik toen het boekje Opa war kein Nazi van een groep Duitse sociaal-psychologen over de dynamiek van herinnering aan het eigen naziverleden binnen Duitse families. Dat heeft me eigenlijk het laatste duwtje gegeven in de richting van dit boek: hoe zat dat nou eigenlijk in onze familie? Wat klopt er eigenlijk van al die anekdotes over de oorlog die mijn vader, oom en tantes mij vertelden?