Leesfragment: Linea nigra

13 januari 2025, door Jazmina Barrera

22 januari verschijnt Jazmina Barrera’s roman Linea nigra. Zwangerschap en aardbevingen (Linea Nigra), vertaald uit het Spaans door Alyssia Sebes! Wij publiceren voor. Lees nu een fragment en bestel vast het boek!

Linea nigra is een intieme verkenning van het moederschap en benadert de zorgen en geneugten van het hebben van kinderen vanuit verschillende inspiratiebronnen en (literaire) tradities, van Louise Bourgeois tot Ursula K. Le Guin tot het inheemse Nahua-model Luz Jiménez.

In dit unieke boek dat niet valt te classificeren – laten we zeggen deels memoir en deels manifest – schrijft ze zeer lucide en ontwapenend nuchter over haar zwangerschap, de bevalling, borstvoeding en moeder worden. Barrera trekt lijnen tussen moederschap, aardbevingen, maansverduisteringen en creatieve arbeid. Linea nigra eindigt met een hartstochtelijke oproep: kinderen baren is kunst, en kunst is kinderen baren.

‘Een prachtig, helder essay over de reis door de seizoenen van het moederschap dat licht werpt op de complexe en tegenstrijdige aard van de zwangerschap.’ – The Guardian
‘Linea nigra een memoir noemen doet het tekort – het bevat zoveel verwijzingen naar beeldende kunst, literatuur en geschiedenis dat het bijna functioneert als een bloemlezing of een meesterlijk samengesteld museum over opvoeding.’ – The Atlantic

I
Pregnant image

Vanochtend in de wachtkamer zag ik toevallig een astronomische kalender hangen. Dit jaar krijgen we een sterrenregen, een supermaan in december, een gedeeltelijke maansverduistering in Azië en, over een paar maanden, een gedeeltelijke zonsverduistering hier in Mexico.

Verrast, verheugd en in de war tegelijk bedacht ik onderweg naar huis ineens: ik zal nooit meer alleen zijn. Niet echt. Ik was als de dood en dolblij.

Een zwangere buik is net een fruitschaal. Wekelijks verneem je via allerlei apps op welke fruitsoort je groeiende foetus lijkt. Het zijn buitenlandse apps, ze houden geen rekening met de rijke variatie aan fruit in Mexico of met de verschillende groottes van mango’s en avocado’s. Alejandro vertelt dat een Mexicaanse mandarijn even groot is als een Chileense sinaasappel en dat een Chileense mandarijn even groot is als een Mexicaanse limoen. En dan zegt hij ook nog limón de pica tegen wat ik gewoon limón noem en zegt hij limón tegen wat ik limón amarillo noem.
Een paar dagen geleden hadden we een echo en hoorden we het hartje. De verpleegkundige zei dat het heel krachtig klopte. Het lijfje is zo groot als een blauwe bes en bestaat grotendeels uit een kloppend hart. Het is haast onmogelijk om niet verliefd te worden op een levend wezentje ter grootte van een blauwe bes dat een hart heeft, dat helemaal bestaat uit een krachtig kloppend hart.

De geur van brood heb ik altijd heerlijk gevonden, ik fantaseerde zelfs over een parfum met de naam Boulangerie, maar nu moet ik kokhalzen van de walm die uit de zak opstijgt, van alleen al de gedachte aan een boterham met jam. Ik vertel dit aan Alejandro en hij stelt voor dat ik alles wat me overkomt opschrijf, zodat ik het niet vergeet. Ik zeg maar niet dat ik daar al mee begonnen ben, want zo’n zwangerschapsdagboek vind ik nogal afgezaagd. Zo cliché zelfs dat het wordt aangeraden in het boek What to Expect When You’re Expecting.
Ik herlees ook De argonauten van Maggie Nelson. Vandaag heb ik het fragment gelezen waarin ze schrijft dat er te weinig gepraat wordt over de duistere kant van het zwanger zijn. Zelf had ze geen gemakkelijke zwangerschap: ze was angstig en kreeg te maken met complicaties. Ze overleefde het maar net. Ook ik had niet verwacht dat je het tijdens een zwangerschap soms zo moeilijk kunt hebben. Mijn moeder en mijn vriendinnen hadden me alleen verteld over een wonderbaarlijke transformatie, over hoe ongelooflijk de bevalling wel niet was, en ineens blijken ze zich continu misselijk en belabberd te hebben gevoeld. Daar komen ze nu mee. Natuurlijk ben ik ook blij, heel blij zelfs, als we het over namen hebben bijvoorbeeld, of als ik me voorstel hoe zijn gezichtje eruitziet. Maar dat had ik verwacht, daar had ik op gerekend; op die duistere kant niet.
Ik vind het nog steeds lastig te bevatten dat de halve mensheid dit heeft meegemaakt. Het is de gewoonste zaak van de wereld, en voor mij toch zo anders, zo ongemakkelijk en verwarrend.

Mijn moeder kreeg voor het eerst goede kritieken dankzij een serie abstracte schilderijen van groot formaat met als centraal thema de kleur rood. Ik was toen drie of vier jaar oud. Maar juist in die succesvolle periode besloot ze met een nieuwe serie te beginnen, een eerbetoon aan het suprematisme van de Russische schilder Malevitsj, een verzameling van doeken die onmogelijk te fotograferen en te verkopen waren, een studie die ging over zwart en de grenzen van kleur. Door de jaren heen legde mijn moeder me tijdens bezoeken aan musea en exposities uit hoe je naar bepaalde schilderijen moest kijken, bijvoorbeeld naar Rothko’s zwart op zwart. Ze bracht me het geduld en de reflectie bij die je nodig hebt om je ogen het zwart in het zwart te leren zien: matzwart, glanzend zwart, rood-, paars- en bijna grijszwart. Toen ik jaren na de zwarte serie van mijn moeder als tiener schilderles had, begreep ik pas wat het aan vakmanschap vereist om de verschillende zwarttinten te kunnen onderscheiden, te mengen en egaal te krijgen, hoe moeilijk het was om ze zo, zonder zichtbare penseelstreken, op het doek te krijgen en dat zuigende matte zwart te bereiken, het zwart van de leegte. Als ik me probeer voor te stellen hoe de wereld in de baarmoeder eruitziet, denk ik aan die schilderijen van mijn moeder, aan haar lessen over zien in het donker.

De discussie over de meisjesnaam loopt hoog op. Alles wat eindigt op een s of een z is bij voorbaat uitgesloten vanwege de achternaam van de vader. Paz heb ik altijd mooi gevonden. Ex-vriendinnen (met prachtige namen) en ex-vriendjes (heel weinig en met nogal lelijke namen) zijn uit den boze. Terwijl ik bijna gedachteloos wat namen opsomde, kwam ik ineens op Mar. Ik vind het een prachtige naam en Alejandro was er meteen weg van. Zo origineel, zei hij, zo simpel en mooi. Waarom heten niet meer mensen zo?
Maar ik heb meteen spijt dat ik die naam heb uitgesproken. Een van mijn beste vriendinnen heet Mar. Eigenlijk María del Mar, maar we noemen haar Mar. Ik ken verder niemand die zo heet en voor mij zijn de persoon en de naam onlosmakelijk met elkaar verbonden. Hij doet met denken aan haar en aan niemand anders, en dat wil ik graag zo houden. Dat wordt hem dus niet. Er zijn talloze meisjesnamen die ik leuker vind. Ik vertel ze aan Alejandro, probeer hem te overtuigen met Natalia, Selva of Josefina, maar het moet en zal Mar worden. Ik krijg het niet uit zijn hoofd gepraat.

[…]