Nu op de shortlist van de Bronzen Uil: Emma Laura Schoutens Nachtschade! Lees nu een fragment en koop dat boek!

Wanneer iemand haar vraagt hoe het voelt, migraine, tekent de hoofdpersoon uit Nachtschade een grillige spiraal. Ze leeft in eindeloze cycli van tijd en tussentijd. Wanneer de migraine toeslaat brengt ze de tussentijd door in een schemerruimte, terwijl vormloze monsters door haar schedel slenteren. In de andere tijd probeert ze een leven op te bouwen ondanks de grilligheid van haar eigen lichaam. Als houvast verzamelt ze de stemmen van vrouwen die haar voorgingen, op zoek naar soelaas, naar een teken, naar magie. Maar deze obsessie veroorzaakt een crisis wanneer blijkt dat de zeventiende-eeuwse filosofe Anne Finch Conway zich niet laat vangen.

In het rijke en erudiete Nachtschade verkent Emma Laura Schouten het niemandsland tussen ziek en gezond. Ze laat de lezer afdalen naar een hallucinante wereld opgebouwd uit kristalheldere vignetten, scherpe observaties, verwondering, en verwantschap met vrouwelijke denkers en schrijvers.

• Bekijk de hele shortlist van de Bronzen Uil 2025

—

Stilstaande tijd is hetzelfde nu als toen als straks. In de donkere kamers waarin wij bewegingsloos of juist wiegend het einde van de tussentijd afwachten, horen we moeders in de aangrenzende kamer neuriënd de was opvouwen. Een verdieping lager rennen voetjes, hypothesekinderen die in onze baarmoeders besloten liggen. Buiten schreeuwen mensen die de straat op gaan voor alles wat toen toekomst was. Het is nu, het is vroeger, het is straks, maar altijd staan wij stil. Altijd zijn wij de vrouw die op bed ligt en wacht in dat stilleven, zoals zoveel vrouwenlevens in een liminaal raamwerk gevangen werden: liggend, wachtend, haperend. Vrouwen uitgestald in het snijtheater, scalpels waaronder zacht vlees wijkt als boter en mannen die roepen: zei ik het niet! Zei ik het niet. Wij zeggen niets terwijl ons binnenste naar buiten wordt gekeerd.

1

Iemand vroeg me eens hoe het voelde. Ik vroeg hem of hij een pen bij zich had. Papier was er niet, dus tekende ik op de rug van mijn hand. Pas na vijf dagen waren de laatste lijnen van mijn hand verdwenen.

Sommige ervaringen zijn onverenigbaar met grammatica – de tiranniek van grammatica, die dwangmatig ordent wat van nature niet geordend kan worden en in dat gekunstelde proces de essentie van wat ze zo graag conserveren wil ontmantelt. Juist fysieke sensaties die niet meer zijn dan dat gaan voorbij aan taal, of preciezer: gingen vooraf aan taal. Ze bestonden zoveel eerder dat als het op zuiver fysieke sensaties aankomt, taal altijd achter de feiten aan loopt. De grijze cortexmassa die koortsachtig probeert het reptielenbrein een spreekgestoelte te geven; alles wat je in grammatica kan vatten is minder bedreigend.

Gezocht: nieuw hoofd. Maat S, mag gebruikssporen hebben mits functioneel intact.

—

Je valt en valt en betreedt een wonderland waar eerder onhoorbare geluiden en onopvallend licht worden uitgerekt en versterkt, als amorfe monsters door het craniale landschap slenteren en almaar groeien, groeien, je gedachten uit je schedelbot schrapen, terwijl het deel van jezelf waarvan je weet dat het ook nog moet bestaan krimpt en samensmelt met de schaduw van deze wilde dingen, de woest stampende wezens.

2

Sinds mijn ouders uit mijn geboortestad waren verhuisd, had mijn aanwezigheid een andere lading gekregen. De meubels, de borden, de boeken waren vertrouwd, maar het was niet mijn huis. Niet mijn kamer. Ik was er om op adem te komen, al hield ik in hun bijzijn mijn adem meestal in. Op sommige momenten voelde ik een felle woede, zelfs haat voor hen, de mensen die mij maakten, vanwege wie ze waren geworden, en dat dat zo los kon staan van houden van. Hun voorspelbaarheid was veilig. Ze vroegen nooit waarom de gordijnen op sommige dagen dicht bleven.
Om zowel hen als mijzelf ruimte te geven bracht ik de meeste tijd buiten door. Ik volgde de rivier, die vanwege aanhoudende regen elders buiten haar oevers was getreden. Eén keer keek ik toe hoe een man kalm tussen lage boomtoppen door kanode in de uiterwaard. Ik maakte lijstjes, bij gebrek aan taken om af te strepen vulde ik ze met opdrachten die ik al had volbracht. Ik zette vinkjes, stationaire vogels met één lamme vleugel voor bevelen als aankleden en ontbijten. Meestal voerde ik het bevel eerst uit om het daarna pas op te schrijven en af te vinken, om zeker te zijn van de uitkomst, zodat het lijstje de weinige activiteiten die mijn dagen vulden echode als een vertraagde ondertiteling.

[…]

© Copyright tekst en beeld 2025 Emma Laura Schouten