Eind deze week verschijnt de nieuwe roman van Valeria Luiselli, Begin midden einde (Beginning Middle End, uit het Engels vertaald door Molly van Gelder en Nicolette Hoekmeijer)! Wij publiceren voor.
Begin midden einde is Valeria Luiselli’s meest intieme en grootse roman toe nu toe. Het verhaal van een moeder die na haar scheiding samen met haar dochter naar Sicilië reist in een zomer vol plotselinge stormen en vulkanische dreiging.
Het werk van de Mexicaanse Valeria Luiselli (1983) is in meer dan 30 talen vertaald. Bij Das Mag verschenen eerder het essay Vertel me het einde en de romans De gewichtlozen en Archief van verloren kinderen, dat bekroond werd met de Dublin Literary Award en werd genomineerd voor de Booker Prize. Ze woont in New York.
Molly van Gelder vertaalde onder anderen Doris Lessing, A.M. Holmes en Flannery O’Connor. Nicolette Hoekmeijer onder anderen Maggie Nelson, Edward St Aubyn en Kate Zambreno. Samen ontfermden ze zich over Archief van verloren kinderen.
In het begin waren er een moeder en een dochter. Later, wat meer richting het midden, waren er andere moeders en dochters, waren er mannen, waren er hoe dan ook andere mensen. Maar voorlopig zijn het alleen zij en ik, en er dringt een baan zonlicht de slaapkamer binnen door een kier tussen de gordijnen, en die baan snijdt door de dikke, rokerige lucht en valt op het bed, trekt een wankele lijn over de rimpelingen van het laken, vanaf haar tenen naar boven, over haar benen, buik, borst en nek, waaiert dan uit in haar gezicht, en ze slaapt, en ik leg mijn hand op haar voorhoofd en maak haar voorzichtig wakker.
Ik was op zoek geweest naar iets van een begin. Misschien vreemd om zoiets te verwachten van de tijd of van het leven: de kans om te beginnen, of om opnieuw te beginnen. Het enige wat ik hoefde te doen, tenminste, dat dacht ik, was een eenvoudige vraag beantwoorden: hoe vind ik het opnieuw uit, het verhaal, onze levens? Voorlopig waren het alleen zij en ik.
Ik hunkerde ernaar om elders te zijn, ver van mijn oude plekken, ver van mijn huidige moment. Ik had een moeilijk boek afgerond, ik had een geluidsproject afgerond waarbij we soundscapes en orale geschiedenissen hadden vastgelegd in de grensgebieden van de vs en Mexico, en vervolgens had ik een slepende, gecompliceerde scheiding doorgemaakt. Door die constellatie – afronden, afronden, afronden – voelde ik me inmiddels een astronaut: cirkelend door de ruimte, ingesloten zonder ooit echt ergens te zijn.
Er waren weken en maanden verstreken, de onophoudelijke rotatie van de kalender, maar ik leek me voortdurend op dezelfde plek te bevinden. Na al die eindes strompelde ik van de ene valse start naar de andere. Ik had niets anders op papier weten te zetten dan losse aantekeningen, ik had niets weten te beginnen wat ook maar in de buurt kwam van een echte relatie, ik had niet het gevoel weten aan te boren – waar je veel mensen over hoorde – dat er na een heftig einde een nieuw leven begon.
Nu, ongeveer een jaar later, kon het boek elk moment in verschillende Europese landen in vertaling uitkomen, en ik had alle uitnodigingen geaccepteerd die mijn agent had binnengekregen. Sterker nog, ik had mijn agent serieus gevraagd om te kijken of er nog meer uit te halen viel: lezingen, conferenties, workshops, boekenclubs. Een vriend had opgemerkt:
Je bent net zo iemand die in het vliegtuig alles opeet omdat het gratis is.
Ik haalde mijn dochter iets voor het einde van het brugklasjaar van school en schreef haar in voor thuisonderwijs. Ik had de ideale huurders gevonden voor de periode april-september: een Canadees stel, beiden mediëvist. Ze zouden voor onze planten zorgen, ze zouden op tijd betalen, ze zouden geen boeken van me pikken.
Ik reageerde niet op de opmerking van die vriend, maar in gedachten zei ik steeds tegen hem:
Tegenwoordig krijg je niets meer gratis in een vliegtuig.
Twee koffers: één grijze, één groene. Aan het begin van de lente lieten we de stad achter ons. Het oorspronkelijke plan was: nergens blijven hangen, niet te veel bagage, geen vaste plannen, totdat alles weer op zijn plek begint te vallen. In april en mei verkasten we om de twee, drie dagen, voornamelijk hotels, kleine en wat grotere plaatsjes, steden – voorleessessies en lezingen en symposia. In Zwitserland en Oostenrijk waren alle lezers die naar mijn avonden kwamen in de zeventig of tachtig, wat zowel ontroerend als enigszins zorgwekkend was. We verbleven korte tijd in Lyon, Warschau, Istanbul, Athene, Berlijn. Ik liet mijn spiraaltje verwijderen in München. Zij verloor een kies in een kom soep in een café in Praag.
Ik hield haar nauwlettend in de gaten, misschien té nauwlettend nu we nog maar met zijn tweetjes waren, haar gedrag een merkwaardige spiegel van mijn vermogen of onvermogen om haar in mijn eentje goed op te voeden. Overal waar we kwamen kocht ze dwangmatig oude ansichtkaarten, schreef er van alles op en weigerde ze vervolgens aan iemand te sturen. Waar we ook kwamen, zij wilde niets anders dan in haar eentje zitten lezen of met mij schaken.
In Berlijn probeerde ik haar te leren fietsen: onbegonnen werk, ze trapte steeds achteruit. Ik deed mijn best dat niet als een metafoor te zien. In een klein kustplaatsje niet ver van Amsterdam stonden we heel lang op het grauwe zand van een langgerekt strand en zagen schoolkinderen zwemmen met hun schoenen aan. Terwijl de golven kwamen aanrollen, zwommen de kinderen tegen de stroom in, hun sneakers zichtbaar boven de waterlijn, trappend met kleine, felle, vlakke bewegingen. Na dat vreemde en verontrustende beeld wilde mijn dochter het water niet meer in.
Een paar dagen later, in Barcelona, moest ze onbedaarlijk huilen toen we een vrouw zagen – misschien jong, misschien oud, wellicht dakloos – die tegen een stadsmuur mompelde. We waren langs haar gelopen, en de vrouw had haar rugzak opengedaan en de inhoud op de stoep gekieperd: een zooitje oude boeken. Ze pakte er eentje op, las een paar woorden die we niet verstonden, keek ons toen aan, priemde met haar vinger, lachte een brede lach en verkondigde:
Omnes fines mundi!
Wat is het – opnieuw beginnen? Waar is het – het begin? Misschien valt nooit alles echt op zijn plaats, maar toen het juni werd en ik mijn laatste opdrachten had afgerond en alle cheques had geïnd die ik maar kon innen, en we in een vliegtuig waren gestapt dat op een avond op de luchthaven van Catania landde, had ik voor het eerst in maanden het gevoel dat we eindelijk ergens waren gearriveerd. We zouden eindelijk de kans krijgen om even ergens te settelen.
Mijn oma van moederskant kwam oorspronkelijk uit een dorpje niet ver van Catania. En hoewel ze was overleden toen ik nog vrij jong was, en ik het eiland tot dan toe nog nooit had bezocht, had ik, zodra we uit het vliegtuig stapten en de metalen trap af liepen naar de landingsbaan, sterk het gevoel thuis te komen – of dat een vroeger of toekomstig thuis was, wist ik niet zeker. We keken op naar de met sterren bezaaide hemel en zij zei: Kijk, mam, een hemelgaping.
Een wat?
Een hemelgaping.
Waar heb je het over?
Niks, mam, laat maar.
Misschien was het niet het gevoel mijn thuis te hebben gevonden, maar eerder een soort echo van iemand anders gevoel van verbondenheid: geleende herinneringen, doorgegeven geruchten. Ik had ergens gelezen dat het woord ‘echo’ afkomstig is van het Griekse ‘oikos’, wat ‘huis’ betekent, en als dat zo is, dan zijn echo’s en verbondenheid misschien sterker aan elkaar verwant dan je zou denken.
[…]
Copyright © Valeria Luiselli, 2026
© Nederlandse vertaling: Molly van Gelder en Nicolette Hoekmeijer
![[Athenaeum | Scheltema] - Libris logo](/media/kg5f3zh4/libris_logo_rgb.svg){kind=logo}
