Het debuut van de maand bij Boekhandel Scheltema is Jacky Kuipers Feniks! Tijd voor een fragment.

Eva groeit op onder de terreur van haar vader, die vaker wel dan niet in de bak zit. In haar familie leidt iedereen een dubbelleven om hem uit de problemen te houden. Eva’s moeder is instabiel, terwijl haar flamboyante grootmoeder juist voor licht en luchtigheid in haar leven zorgt. Als Eva ouder wordt, neemt ze niet langer genoegen met de continue angst waarin ze leeft. Kan ze loskomen van haar familie, en tegen welke prijs?

Feniks is een uitzonderlijke debuutroman over vrouwelijke kracht, over hoop en loslaten wat giftig is.

Deel I

Eva II

Openbaring

Er is niets geleidelijks aan de regenbui. Golven met grote witte schuimkoppen breken vanuit het niets op de basaltblokken van de dijk. Elke windvlaag slaat het water tegen me aan. Druppels worden hamerslagen op mijn huid. Een ongebruikelijke bui voor juli.
Vijftien jaar eerder vertrok ik. Weg van het nest, weg van hem, nog te jong om alleen te wonen maar allang oud genoeg om dat toch te doen. Met de nachtbus reed ik naar Almere. Vanaf daar bracht een vriend me naar mijn net gehuurde studentenkamer in Amsterdam. Over mijn leeftijd had ik gelogen. De jaren erna bestond ik niet. Vaker dronken, vaker lachend, vaker vingerend, vaker zoenend, vaker neukend.
Het is zeven voor zeven volgens de klok van de bushalte verderop. Ik sta bij de eerste wilg van Flevoland. Er staat een hekje omheen. De mens bepaalde dat daar aarde kwam en noemde het groen ‘natuur’. De bui lost op en de regen miezert weg. Mijn t-shirt is als een verwelkte bloemkelk om mijn bovenlichaam. De avondzon boort stralen door de wolken en voelt warmer dan verwacht. Sporadisch voorbijrijdende auto’s. Ver, dichtbij, ver, niets. Ver, dichtbij, ver, niets.

De laatste keer dat ik hem zag was hij woedend. Met grote stappen kwam hij op me af, vormde zijn hand tot klem, richting mijn keel, zijn tanden strak op elkaar. Ik stak mijn vinger op, waarschuwde, pakte mijn telefoon. Hij hield in, liep me voorbij. In het voorbijgaan ramde hij zijn schouder tegen de mijne. Zijn leven was verpest, zei hij. Het was mijn schuld, zei hij. Die dag reed ik met een volle auto weg.
De dagen erna ontving ik berichten. Kankerhoer, niet van hem, nageboorte, hysterische heks, tyfusslet, niet zijn kind, precies mijn moeder, precies mijn oma’s, precies alle vrouwen. Ik beantwoordde ze niet. Hij stuurde dat hij mijn kop eraf zou schieten.
Is goed. Dijk bij de haven. Om 19.00 uur.

Een auto stopt. Stappen door het natte gras. Iemand naast me.
Gaat het wel? Moet ik iemand voor u bellen?
Nee, ik wacht op iemand, bedankt voor het vragen.
Hij loopt richting zijn auto. Blijft even staan. Twee kinderen plakken raamstickers op de autoruit. Wat was er met die mevrouw, papa? Eén van de kinderen wijst door de volgeplakte ruit naar mij. Niets. Ze staat daar gewoon. Hij stapt in en rijdt weg.
Ik ga zitten, vouw mijn armen om mijn knieën. Eén over zeven. De zon. De koelte van mijn natte kleren. Mijn tepels zo hard als kiezels. Kippenvel. Ogen dicht. Hij kon ook lopend komen. Mij verrassen met de klik. Alleen de loop op mijn hoofd zetten. Of gewoon van veraf schieten. Hem kennende zou het raak zijn. Van achteren, in één keer weg. We zouden elkaar niet meer hoeven zien. Het zou perfect zijn geweest.
De grijze wolk trekt verder weg. Het oranjegele licht van de zomeravond, alsof er nooit een bui is geweest. Damp van het gras. Ik ga liggen. Kijk omhoog. De auto’s zoeven voorbij. Dan weer een, dan weer even geen. Het wordt later en stiller. Zes over half acht op de klok. Hij komt nooit te laat. Ook niet vandaag. Ik rol op mijn buik. Uit mijn kontzak pak ik mijn telefoon. Aan het typen… onder Pa. Ik eerst:
Ik was er. Jij niet. Verrassing.

Eva I

Vrijheid

De bruin-witte veertjes op de weg leiden naar een hoopje in de greppel. In het midden een vleugel, recht omhoog. Ik veeg met twee vingers de condens van de achterruit. Hoofd op mijn hand. De eend ligt een paar meter bij de auto vandaan. In mijn schrift zet ik een dikke, paarse streep. Ik schrik en beweeg snel mijn knie naar de paarse vlek op de lichtgrijze achterbank. Dan maak ik een één, een negen, nog een negen, een zes. Bijna recht naast elkaar. Op school heb ik lijntjespapier en lukt het beter. Normaal mag ik mijn stiften niet meenemen, maar vandaag wel. Nu weet ik dat ik de stiften eigenlijk beter thuis had kunnen laten. Mijn moeder staart voor zich uit.
Ik hou het schrift omhoog voor de achteruitkijkspiegel. Kijk mama, hij lijkt wel een beetje op Ed! Ik wapper, zoals die mevrouw bij Amsterdam Centraal die met een boekje in de lucht schreeuwt dat Jezus leeft. Ed is een eend, mijn knuffel die ik al mijn hele leven heb. Zeven jaar, drie maanden en een week. Een woerd. Groen, zwart, bruin, wit, net als die dode op straat.
Mijn moeder vindt het vaak vervelend als ik vragen stel. Dan praat ik te veel. En als ik iets doe zonder het gevraagd te hebben, is het ook niet goed. Daarom vraag ik alles aan Ed. Dan had ik het in ieder geval gevráágd, zoals ze dat altijd zegt. Mijn zusje praat ook veel. Zij is nu bij oma.
Mam, wist je dat de snavel van een eend op een hondenkop lijkt? De neusgaten en de ogen en daarboven loopt het in twee puntjes, net of het oortjes zijn. En op het puntje van de snavel zit een zwart…
Kun je ook heel even je mond houden, Eva?
Als ze me op die manier een vraag stelt, is het eigenlijk geen vraag meer. Ik hou mijn mond, tot ik het later vast weer vergeet en toch weer iets zeg. Er zit een dekentje in een zak aan de achterkant van de bestuurdersstoel. Ik maak een cocon van mezelf. Het wordt steeds kouder in de auto, maar mijn jas blijft uit. Anders heb je daar straks buiten niks meer aan, zegt mijn vader altijd.

[...]

© 2026 Jacky Kuiper