Vier delen Harry Potter staan in de Grote Vriendelijke Honderd, en dit vierde deel, Harry Potter en de vuurbeker (The Goblet of Fire, vertaling Wiebe Buddingh’) op #69. Een veel dikker, bijna op zichzelf staand deel dat zowel Harry’s eerste verliefdheid als de wederopstanding van Voldemort bevat, en een razend spannende wedstrijd. Harry is te jong om mee te doen aan het internationale Toverschool Toernooi - maar wordt toch ingeloot.
Rowling heeft 250 pagina’s extra nodig, maar die gebruikt ze goed: ze neemt de ruimte voor een duistere opening, waarin een aan kracht winnende Voldemort met behulp van Wormstaart - die in De gevangene van Azkaban ontsnapte aan Harry en zijn vrienden - een dreuzel doodt. Harry ziet het voor zich en zijn litteken begint te steken. Rowling beschrijft met voelbaar plezier het WK Zwerkbal, waar Harry met de familie Wemel is, ze kamperen in een magisch vergrote tent en zien de wedstrijd tussen Bulgarije en Ierland vanuit de topbox. Ze zet verschillende lijntjes in: Hermeliens activisme voor de huiselven, die vrolijk in slavernij werken, verschillende verliefdheden, een roddeljournaliste op Zweinstein, een eigenaardige maar vriendelijke nieuwe docent Verweer tegen de Zwarte Kunsten, Dwaaloog Dolleman, mysteries rond een verdwenen heks en een verdwenen hoge ambtenaar, en de komst van Sirius Zwart naar Zweinsveld.
Maar het boek draait vooral om het Toverschool Toernooi, een wedstrijd tussen de kampioenen van de drie grootste Europese toverscholen, Zweinstein, Beauxbatons en Klammfels. Het feit dat Harry, zonder zichzelf te kandideren - dat is ook magisch onmogelijk -, de vierde kampioen wordt, zorgt weer voor grote weerstand bij de Zweinsteingemeenschap. Zelfs Ron gelooft hem niet. De eenzaamheid van de uitverkorene is een steeds nadrukkelijker lijn in de reeks. En de opdrachten zijn levensgevaarlijk, maar ook nu weet Harry, met hulp van Hagrid, Dwaaloog Dolleman, Jammerende Jenny, Dobby en Hermelien ze te doorstaan, en zich zelfs moediger op te stellen dan de regels vereisen. Hij wint.
In een ijzingwekkende finale blijkt de Vuurbeker, het doel in de laatste opdracht, hem en mede-winnaar Carlo Kannewasser te transporteren naar een begraafplaats waar Voldemort Carlo doodt en zichzelf op magische wijze een nieuw lichaam aanmeet. Hij roept zijn overgebleven bondgenoten op en het komt weer tot een confrontatie tussen Harry en zijn aartsvijand, waarbij de overeenkomstige kern van hun toverstokken Harry een kans op vluchten geeft.
Het zou me niets verbazen als die scène precies op de helft van het totale aantal pagina’s van de reeks staat, zo kathedralenbouwerig is Rowling wel. Het is ook verbazingwekkend hoe ze weer een onwaarschijnlijk verhaal - een perfect vermomde spion van Voldemort duwt Harry richting de vuurbeker - tot een goed einde brengt. Maar los van die plotkwesties is De vuurbeker ook een heel fijn boek, met gelijke delen humor en spanning. Ik weet niet of Rowlings kracht nu in de psychologie ligt, maar de ontwikkeling die Harry doorgaat, komt in dit boek in een nieuwe fase. Niet alleen komen er meisjes in beeld, maar ook staat Harry er in de finale echt alleen voor. De eenzaamheid is overweldigend, de overwinning daardoor des te mooier.
Niet alleen psychologisch en geografisch, ook thematisch verbreedt Rowling zich. Na de racisme-discussie komt nu de slavernij-discussie in beeld. Des te evidenter is het, in dit toch ook romantische deel, dat de tovenaars en heksen, hoe queer ze zich ook kleden, uitsluitend heteroseksuele relaties aangaan. Dat doet wat ouderwets aan voor een boek uit 2000, het komt ook wat naïef over als je je realiseert dat voor de stichters van de public schools die model stonden voor Zweinstein homoseksualiteit een reële bedreiging was(luister er The Rest is History maar op na). Een gemiste kans, maar door Rowlings standpunten - Maritza schreef er al over - in de discussie over rechten voor trans personen, lijkt dat bewust.
Harry Potter en de vuurbeker is bijna een evenwichtig, zelfstandig te lezen boek, waarvan pas in het slot duidelijk wordt hoezeer het een puzzelstuk is in de reeks. Hierna worden de boeken dikker, wordt het grimmiger, beklemmender. Was dit deel nog voor 12+, hierna komen de lezers echt helemaal in de middelbare schoolleeftijd; het zesde deel is al een D-boek in de categorisering van de openbare bibliotheek. Maar je wilt weten hoe het verder gaat, en zelfs nu het voor ons Grote Vriendelijke Honderd-project niet meer nodig is, denk ik dat ik volgende week Harry Potter en de Orde van de Feniks oppak.
Daan Stoffelsen is webredacteur van Athenaeum.nl.
![[Athenaeum | Scheltema] - Libris logo](/media/kg5f3zh4/libris_logo_rgb.svg){kind=logo}
