Dichter bij de seizoenen van Bette Westera en Henriette Boerendans, nu genomineerd voor de Woutertje Pieterseprijs 2025, is een juweeltje: beeldschoon en perfect, maar niet heel spannend.

• Bekijk de hele shortlist van de Woutertje Pieterseprijs 2025
• Update: bekijk de winnaar van de Woutertje Pieterseprijs, Ludwig Volbeda's Oever

Houtsneden

De houtsneden van Henriette Boerendans zijn adembenemend mooi. Het schetsmatige, ‘lijnige’ karakter en de subtiele kleurvlakken van deze techniek leveren geweldige siezoenstaferelen op: ontluikende bloesem, een roodborstje op een kale tak, wegtrekkende ganzen, een vos op de barre grond…  Landschappen, pagina-vullend (of twee), in kil blauw, roestbruin, frisgroen of roze zomergloed. Het beeld is hier niet puur illustratief, maar een reden op zich om dit prentenboek te willen hebben en bij elk begin van een nieuw seizoen neer te zetten, met de zojuist geraapte kastanjes of gevonden schelpen erbij… al sfeer-scheppend het ritme van het jaar vierend, wat zo leuk en waardevol is met kinderen (of zonder).

Een lesje poëzie

Bette Westera, met illustrator Sylvia Weve tweevoudig winnaar van de Woutertje Pieterseprijs, schrijft voor elke maand een natuurgedicht in een andere versvorm, van rondeel en acrostichon naar rondelet en sonnet. Aan elk seizoen wijdt zij bovendien naar Japans voorbeeld een haiku. Het boek besluit informatief met een hoofdstuk ‘over de versvormen’, waarin ze de regels en hun effect per versvorm uitlegt, maar ook leuke weetjes en tips geeft (zoals, gedichten hoeven niet te rijmen). Je krijgt zin om zelf (met kinderen) te gaan spelen met rijm, klank en ritme en je aan een ‘elf’, ‘tanka’ of ‘ollebolleke’ te gaan wagen.

Met het boek zelf heb je de perfecte voorbeelden bij de hand. Elk woord zorgvuldig afgewogen, elk gedicht een gesloten geheel, perfect van ritme, mooi van klank: Westera beheerst de kunst van de versvormen uitstekend. Het leuke is dat je vanwege de diversiteit aan vormen samen kunt ontdekken en voelen hoe je met taal, met poëzie de natuur kunt ervaren: wat doen klank, (begin)rijm, herhaling, ritme? Dichter bij de seizoenen is een lesje poëzie – letterlijk, met de informatie achterin het boek, maar je kunt de gedichten ook gewoon samen voordragen, en zie: we hebben een heel arsenaal tot onze beschikking om het ritme van het jaar in het ritme van de taal te vangen.

Cliché?

Uit Westera’s gedichten citeren is wat lastig, want juist in hun geheel zijn de gedichten overtuigend; daarbuiten klinken losse frasen en beelden toch wat afgezaagd. Ik doe toch een poging:

Een vroege koninginnenpage vliegt haar
Net ontloken leven
Tegemoet

Of:

Op verschraalde heide
schuilen schapen in de
schaduw

De dag verdwijnt steeds vroeger in de nacht

De aarde mag gaan slapen onder dikke dekens blad

En een enkele keer een wat gewaagdere woordkeus:

Het meesje pianissimoot zijn pimpels

Dat is dan ook de valkuil van Dichter bij de seizoenen: het boek danst op de grens van het clichématige. Toen ik het boek voor het eerst opensloeg, riep het bij mij associaties op met Elsa Beskows onschuldige lofzangen op de natuur en haar ontluikende dan wel overrijpe vruchten (zoals in Het jaar rond). Ook bij Bette Westera worden akkers wakker, kietelt bloesemblad de klei, vinden vlijtige bijen nectar zoet als honing, is er geen wolkje aan de hemel, valt de rijpe appel op de grond en houdt koning winter de vrieskou nog even in de lucht. We kennen het wel.

Dan is het boek dat het duo Westera-Boerendans in 2021 maakte, namelijk Ik wil een wiegje worden, zei de wilg – die titel, wat een poëzie! – zoveel verrassender, onverwacht ontroerend ook, humoristisch. In dit boek gaat het informatieve deel over houtsoorten een spannende dialoog aan met het verhalende deel, waarin bomen met elkaar in gesprek raken over wat ze later worden willen (een kast, viool, speelgoed…). Waarin de beuk zijn kruin schudt, de knotwilg naar haar tenen tuurt… Waar Westera niet alleen laat zien wat taal doet, maar ook wat verbeelding doet.

Of ode aan het vakmanschap?

Dichter bij de seizoenen – alleen de wat klunzige, stichtelijke titel al – is mij wat te braaf om mijn hart sneller te doen kloppen. Westera en Boerendans hebben hier iets anders gewild, zich bewust willen plaatsen in de traditie van natuurpoëzie en verssoorten. Bewonderenswaardig hieraan is vooral hoe zorgvuldig en aandachtig dit is gedaan en hoe zowel Westera als Boerendans meesteressen zijn in de vorm, in de houtsnede en de versvorm: Dichter bij de seizoenen is een ode aan het vakmanschap. En voor kinderen zijn de zoemende bijen en de egel die zijn winterslaap houdt een feest van herkenning – ik haal toch ook elke herfst de kastanjes binnen?

Voor kinderen biedt Dichter bij de seizoenen daarmee een feest van herkenning en de mogelijkheid om te voelen wat poëzie kan doen, bijvoorbeeld – en in die zin is de titel dan toch weer consequent – je dichter bij de natuur brengen.

Elisabeth Stoutjesdijk is kinderboekverkoper bij Athenaeum Boekhandel Spui