Kinderboekenweek! En bijna tijd om op de Grote Vriendelijke Honderd te stemmen, dus lezen we Kevin Hassing. Hij schreef het Kinderboekenweekgeschenk, Lexie en pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis, en twee van de boeken in de GV100. Avontuur en taalspel zijn gegarandeerd!

• Tijdens de Kinderboekenweek van 1 tot en met 12 oktober 2025 krijg je het Kinderboekenweekgeschenk cadeau van je boekhandel bij aankoop van € 13,50 aan kinderboeken.
  
  
• Lees Daan Stoffelsen over Keving Hassings Mus en kapitein Kwaadbaard en De 5 slangen
• Bekijk de hele Grote Vriendelijke Honderd 2024

En laat juist dat taalspel in de Mus en Kapitein Kwaadbaard-reeks, waarvan deel 1 en 5 in de Grote Vriendelijke Honderd staan, zo irritant zijn. Mijn jongste heeft er de grootste lol in, maar ik blijf haken als Hassing uitlegt dat ‘branding’ niets met vuur te maken heeft. Weg spanning als er in een akelige scène staat: ‘Hot en Her zijn geen slachtoffers. Het wil zeggen dat hij de hele ruimte doorkruist.’ Dan wil hij te veel, vind ik, een spannend én grappig hoofdstuk schrijven. De context verheldert ook veel, en je hoeft niet alles te begrijpen als lezer.

(Stom om zuur te beginnen, maar nu komt het zoet!)

Geschenk over taal, dyslexie en zelf een superheld zijn

Maar in het Kinderboekenweekgeschenk (met vrolijke illustraties van Marieke ten Berge) is wat aandoet als meligheid juist heel instrumenteel en natuurlijk. Want het gaat over taal. Lexie is dyslectisch, en als ze bij een vallende ster wenst dat alle moeilijke woorden uit het klaslokaal verdwijnen, dan gebeurt dat echt: weg raamkozijn, weg digibord, weg tafeltjes, weg juf Juliëtte!

(Leuk kinderboekenrijm: waar in Lexie het echte raamkozijn verdwijnt, verdwijnt het woord raam in Enrico Galliano’s De woordredders (Filter Vertaalprijs voor Henrieke Herber).)

Zo wilde ze het ook weer niet! Met beste vriend Riff vindt ze miljonair Stanley, die ook spijt had van zijn wens, en te laat doorkreeg hoe hij hem moest terugdraaien - vóór de volgende meteorenregen.

Lexie, van wie de spreekbeurt over superhelden dramatisch misging door haar dyslexie, wordt door Stanley geholpen om zelf superheld te worden. Ze verzint een plan om de wens terug te draaien door het ingewikkeldste woord dat ze kent uit te spreken. Pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis, de ziekte waaraan Stanley zal sterven. Het avontuur wordt ronduit bizar — met Stanley in een maanwagentje en ruimtepak als slechterik, verdwijnende linkerbenen en -armen (want dat zijn nu de lastigste woorden) en een langdradig potje Pictionary, maar het lukt!

Wat ook lukt: Lexie is heerlijk talig. Hassing geeft grappige uitleg onder de hoofdstuktitels (‘Kennis. Informatie of iemand die je niet als vriend wilt.’) en Lexie geeft scherp commentaar (als verteller, dus veel natuurlijker: ‘telefoonzaklamp (rotwoord, dus vanaf nu lampje)’), en terechte kritiek op het figuurlijk gebruik van ‘letterlijk’. Een woord als überhaupt (‘rotwoord’) staat er ook gewoon in trouwens - Hassing gaat niet op de knieën. En er wordt lekker gescholden met ‘krak’ en ‘kraktoe’.

De eindstrijd, verzoening en dood

Origineel schelden, dat kunnen Mus en Kapitein Kwaadbaard ook: ‘Krijg de gierende grotschimmel, dikke darmdraak!’ Haddock, maar dan allitererend en fysieker. Ik heb de reeks niet integraal gelezen, eerder alleen deel 1 en stukken van deel 2, maar wilde begrijpen waarom het vijfde en laatste deel in de Grote Vriendelijke Honderd beland is. Helemaal zeker weten doe ik nog steeds niet. Ik denk dat de emotionele uitbarsting aan het slot, met een dramatische eindstrijd, verzoening en de dood van een van de belangrijkste personages, daaraan debet is. En dat het boek destijds net verschenen was — zo simpel is het ook soms.

In Mus en Kapitein Kwaadbaard en de laatste sirene is ons lieve en ruwe piratenduo, een meisje en een verschrikkelijke vechtjas, met de resterende kameraden op de vlucht. Veel van hun bemanningsleden en vrienden zijn dood, en aartsvijand Ramon is met Kwaadbaards overgelopen zoon Maurits en een legertje zielloze strijders naar ze op jacht. De stemming is beroerd, al weet Hassing af en toe een flauw grapje tussendoor te maken om het niet helemaal gitzwart te maken. En dan wordt Mus gekidnapt door een sirene.

Dit vliegende, zingende wonderwezen is de sleutel tot een groots avontuur over strijd en liefde (ook tussen pleegvader en -kind), kameraadschap en eenzaamheid. In De laatste sirene belandt de bemanning op Scala, een wonderlijk eiland belandt waar de natuur de mensen helpt, en een vulkaan glas spuugt. Dat is - ook hier - niet helemaal geloofwaardig, maar Hassing houdt het tempo erin, en vaak kan ik wél lachen om zijn grappen.

‘Mus loopt langs de hangmatten, zo zachtjes mogelijk om niemand wakker te maken.
“Niet zachtjes genoeg,” zegt Kwaadbaard.
“Sorry,” fluistert Mus.’

Zo’n direct commentaar op de vertelstem werkt voor mij wel erg goed, ook bij het kortetermijngeheugen van een ander personage: ‘“Wat gebeurt er allemaal?” vraagt Clio, die het vorige hoofdstuk alweer vergeten is.’ Misschien omdat je je als lezer slimmer voelt, niet dommer, door die kleine stap uit het verhaal.

Wat kinderboeken onderscheidt

Je mag 2025 wel het Kevin Hassing- en Luitingh Sijthoffjaar noemen. Hassing zat in De slimste mens, komt in Expeditie Robinson en is Boekenweekgeschenkauteur. En het kinderboekenfonds van Luitingh wint in haar tweede lustrum de Gouden Griffel en de Filter Vertaalprijs. Felicitaties zijn op zijn plaats, maar een aanbeveling ook: je moet deze populaire schrijver niet laten liggen. 

Juist omdat zijn oeuvre laat zien wat die boeken onderscheidt van de meeste boeken voor volwassenen: taalspel en fantasie. In Lexie gaan bovendien perspectief en stijl nog beter samen dan in de Mus en Kapitein Kwaadbaard-reeks. En je neemt de plotbokkesprongen voor lief: die onderstrepen dat avontuur niet alleen over piraten en ontdekkingsreizigers gaat. Het avontuur is voor iedereen weggelegd, of zoals op de eerste pagina staat:

‘Opdracht

(voor wie dit boek is of iets wat je moet doen)

Voor wie lezen lastig vindt.
Of stom.
En voor wie van lezen houdt.
Voor iedereen dus.’

Daan Stoffelsen is webshopmanager bij Athenaeum | Scheltema en vader van twee.