Toen ik Chloe Daltons Raising Hare (Nico Groens vertaling Een haas in huis verscheen in november 2025) nietsvermoedend uit de envelop van de uitgeverij viste, keek een prachtige haas mij intens aan. Ik las ook lovende quotes op het omslag: ‘more than a wildlife memoir, a masterpiece’ ‘exceptional’ ‘I will not forget it’, dus ik werd direct nieuwsgierig. Ik nam het mee naar Wales, dat leek mij een uitstekende omgeving voor zo’n boek. Dat klopte. En ja, het is inderdaad een geweldig boek.

• Lees ook Anneke Reijnders over Een haas in huis

Een jong haasje alleen in het veld

Chloe Dalton is politiek adviseur en specialist buitenlandse politiek. In die hoedanigheid reist ze de hele wereld over, meestal vanuit haar huis in Londen. Maar tijdens de covid-lockdown besloot ze tijdelijk naar haar huis op het platteland waar ze haar jeugd doorbracht te gaan.

Tijdens een koude wintermiddag hoort ze een hond blaffen en een man schreeuwen. Dat is ongewoon, dus gaat ze het veld in en vindt ze op een open plek een piepklein jong haasje. Zo klein, het zou in de palm van haar hand passen. Het diertje is helemaal alleen: een raadsel. Wellicht aangevallen door de hond die afhaakte omdat zijn baas hem riep?
Of het diertje de weg naar het veilige nest weer zal vinden is onzeker. Als ze het oppakt en veilig wegzet kan de moeder het afwijzen vanwege de geur.

Chloe besluit naar huis te gaan en later terug te komen om te kijken. Uren later zit het jonge haasje (in het Engels is er een fraai woord voor ‘leveret’) er nog precies zo. Ze besluit het nu mee te nemen, om bescherming voor de nacht te geven. Ze wikkelt haar handen in lang gras, en onderzoekt het thuis voorzichtig op verwondingen. Spoiler alert: het haasje blijft. Dan gaat ze op onderzoek uit: wat eet zo’n beestje, wat drinkt het, en hoe?

De leveret groeit, en groeit en gaat naar buiten

En zo begint een ongelofelijk teder en bijzonder verhaal. Dalton verdiept zich in de hazen op een persoonlijke en doorwrochte manier. Alles wil ze weten; ze zoekt online en gelukkig is de bibliotheek tijdens de lockdown ‘open' zodat ze boeken thuis kan laten komen. De rol van hazen in de literatuur, de filosofie, de geschiedenis, de natuurlijke vijanden van de haas, de anatomie: geen aspect laat ze achterwege. Het haasje raakt aan haar gewend, ze kan het voeren (eerst een fles met melkpoeder voor konijnen, later ook havermout en ander vast voedsel), ze geeft het een plek. Nooit raakt ze het dier aan met haar blote handen — steeds met het oog op een mogelijke terugkeer naar het veld. Dalton beschrijft prachtig en poëtisch hoe hun leven samen verloopt. Hoe haar eigen leven erdoor verandert. Je denkt als lezer: hoe kan dat nou, een wilde haas in je huis?! Maar het is toch echt zo. De leveret groeit, en groeit, en gaat naar buiten. Eerst de tuin, later ook het veld.

‘Every day at four o’clock in the afternoon it would rise and wander out into the garden. Thinking I ought to provide it with some shelter from the variable weather, I borrowed an old wooden hutch that had been used to house pheasants. It had a sloping roof and a slatted front and could be set directly on the grass, like a simple lean-to. I washed it thoroughly and disinfected it, filled it with more of the dried grass from the field edge, and positioned it in a sheltered spot. After examining this new object, the leveret ignored it completely. It preferred to find its own cover, where it had an uninterrupted view of its surroundings, since, as I came to understand, a hare’s survival depends on it being able to spot danger from afar. Anything that blocks their view increases the chance of a predator sneaking up on them…
At dusk, I would collect it from wherever it was in the garden and bring it inside to feed in the kitchen. After eating, it would follow me into the sitting room, leaping up onto the windowsill above the sofa and lying on a cushion near my head. It would gaze out at the fields while I read until the natural light failed, its silent immobility broken only by bouts of careful grooming. When it grew too dark I would walk away, leaving the leveret on the windowsill while I went upstairs to sleep. In the morning, I would find it waiting for me on the edge of the sofa, facing the doorway through which I would appear.’

En hoe ver ze ook gaat, de haas komt terug, steeds. Dalton zet dit persoonlijke relaas in een breder perspectief. Hoe zit het met in het wild levende dieren nu de landbouw zo grootschalig is geworden? Welke rol speelt natuurbeheer? Zo past dit boek perfect in de huidige tijd. En mocht ik zelf tijdens een wandeling weer een haas zien, ik kijk er met nieuwe ogen naar.

Reny van der Kamp is boekverkoper Engelse literatuur bij Athenaeum Boekhandel & Nieuwscentrum Spui.