Nancy Bosmans, schrijfster van De Boebalas en Lisa van Winsen, illustrator van onder andere De Boebalas, Mo en Co en de drie kleuren pet en Idje wil niet naar de kapper hebben opnieuw samen een prentenboek uitgebracht. Voor het eerst wordt het trans-atlantische verhaal over de slavenhandel verteld in een prentenboek: Het meisje met de zaadjes in het haar. Een uniek boek.
Als we praten over slavernij, denken we vaak aan de volwassenen die als een onvrij mens door het leven ging en vergeten we de kinderen. Dat is geheel onterecht, want ook zij waren onderdeel en slachtoffer binnen dit onmenselijk systeem. Nancy Bosmans heeft een beladen stuk geschiedenis weten om te dopen in een verhaal voor jonge kinderen. En hoe...
‘Plots verandert er uit het niets, IETS... Het is klein, maar iedereen kan het voelen. Yaa wil weten waarom er opeens dingen veranderen. Waarom zelfs de allerwijste opa's en oma's de antwoorden niet weten...Of misschien willen ze geen antwoord geven?’
Met die woorden introduceert de schrijfster een onbeschrijfelijke gebeurtenis binnen het leven van Yaa, een meisje van ongeveer 4 jaar oud, dat samen met haar moeder en anderen uit haar dorp ontvoerd wordt door slavenhandelaars. Om vervolgens verscheept en verkocht te worden om op een plantage te zwoegen, ver weg van alles wat haar bekend en geliefd is. En zij weet niet waarom.
Door het woord ‘iets’ te vervangen voor het begrip slavernij heeft de schrijfster getracht de moeilijkheid hiervan uit te leggen aan jonge kinderen. Je vindt dat ook terug in de prenten. Alles wat gelinkt kan worden aan pijn en verdriet verbeeldt Van Winsen in grijs-blauwe tinten. Die staan zijn lijnrecht tegenover de sprankelende kleuren. Een briljante manier om aan kinderen dat ‘iets’, dat onbeschrijfelijke, uit te leggen.
Het meenemen van zaden vervlochten in het haar is gebaseerd op ware feiten. Het was voor de mensen niet alleen een bron van voedsel maar blijkt ook een symbool te zijn van hun cultuur. Yaa zaait de zaadjes uit, die uitbloeien tot een weelderige moestuin vol met groenten en fruit. Die herinneren haar en haar moeder aan hun leven, en hun verbondenheid met het thuisland.
‘Als toverkracht verzachten de smaken en kleuren het verdriet van Yaa en haar moeder. De zoete watermeloen brengt een lach op hun gezichten. De gele bloemen van de okraplanten doen hen denken aan de mooie stoffen die ze ooit drogen. De bitterkomkommers herinneren hen eraan on nooit op te geven in moeilijke tijden. De bruinzwarte rijstkorrels brengen hen terug naar de rivier achter hun mooie dorp.’
Er staat in het prentenboek een illustratie die de hele lading van dit verhaal dekt. Het is de illustratie waarop de moeders en hun kinderen het land verlaten. Onder hun voeten zijn wortels getekend die hun verbondenheid met hun thuisland vertegenwoordigd. Op de grens tussen het Afrikaans continent en de zee stoppen hun wortels; ze raken ontworteld, ontaard van wie zij ooit waren. Lisa van Winsen heeft met deze illustratie het traumatische van de Afrikaanse diaspora in één tekening weten te af te beelden. Een prent die onder je huid gaat zitten.
Het staat voor mij als een paal boven water: met dit prentenboek hebben Bosmans en van Winsen een zeer waardevol boek gemaakt, één dat een groot publiek verdient. Het is heel duidelijk waarom deze verhalen verteld en doorgegeven moeten worden. Trots zijn op de voorouders, voor wie zij waren, hun nalatenschap, hun moed en wijsheid, want wie zijn of haar geschiedenis niet kent, kent zichzelf niet.
En als je het mij vraagt: een belangrijk boek om te bekronen met een belangrijke prijs...
Nathaly Loe Mie is als boekverkoper bij Athenaeum Boekhandel Zuidoost verantwoordelijk voor de kinderboeken.
![[Athenaeum | Scheltema] - Libris logo](/media/kg5f3zh4/libris_logo_rgb.svg){kind=logo}
