Op 4 mei herdenken we, op 5 mei vieren we. Dit jaar is het 80 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd. Extra reden om stil te staan bij de Tweede Wereldoorlog, en de nasleep ervan. Lotte Bosch, eventmanager en boekverkoper literatuur, tipt historische literatuur, nog steeds even moedig, levendig en angstig.

Etty Hillesum, Het verstoorde leven

Hillesum is zevenentwintig als ze begint te schrijven aan haar dagboek. De bezetting is al bijna een jaar bezig, toch draait Hillesum's leven aanvankelijk vooral om lezen, studeren, ontmoetingen met haar minnaar. Langzaam maar zeker wordt de situatie in Amsterdam steeds bedreigender, wat doorsijpelt in Hillesums overdenkingen over haar leven en de wereld. Wanneer zij in Westenbork terecht komt schijft zij twee adembenemende brieven, die na de oorlog een internationaal publiek vonden. Hillesum schrijft met ongelooflijk veel moed, intellect en levenslustigheid.

J. Presser, De nacht der Girondijnen

Gebaseerd op waargebeurde verhalen uit Westerbork publiceerde Presser als een van de eerste schrijvers na de Tweede Wereldoorlog deze bijzondere novelle ter gelegenheid van de Boekenweek 1957. Het gaat over een geschiedensleraar die terechtkomt in de ordedienst. Als lezer krijg je een akelig realistisch beeld van Westerbork, voor welke haast onvoorstelbare keuzes en gebeurtenissen de hoofdpersoon komt te staan.

Dola de Jong, De thuiswacht

Twee jonge vrouwen Erica en Bea delen een etage in Amsterdam, vlak voor de oorlog uitbreekt. Behalve qua werk en karakter verschillen de twee ook qua achtergrond. De halfjoodse Erica besluit niet naar de VS te vluchten, maar wordt tijdens de bezetting steeds 'joodser' gemaakt. Terwijl haar veiligheid in gevaar komt, groeit de aantrekkingskracht tussen de twee vrouwen. Dola de Jong beschrijft de angst, het verlangen en de dringende tijdsdruk op meesterlijke wijze.

Nescio, Zingen in het donker

De onlangs verschenen brieven uit de hongerwinter van schrijver Nescio kleuren het bekende beeld van de laatste oorlogswinter in Amsterdam in. De stad is guur en koud, eten en brandstof zijn schaars. Net als vele burgers moet Nescio elke dag kiezen of hij in de rij voor de gaarkeuken gaat staan, of zelf op pad gaat voor een paar bietjes of spruiten. Nescio schrijft de brieven aan zijn dochters die in Groningen zitten. Ze sturen elkaar voedselbonnen en moeten soms weken wachten tot de post aankomt. De precieze observaties van Nescio maken zijn verslag levendig en voorstelbaar.

Marga Minco, De romans en de verhalen

Naast het beroemde debuut Het bittere kruid, omvat dit onlangs verschenen Verzameld werk ook romans als Een leeg huis, De val en Een glazen brug en verhalen als het bekroonde 'Het adres'. Minco maakt met haar korte, uitgebalanceerde zinnen de dilemma's, eenzaamheid en feilbaarheid van de mens  invoelbaar. Als een van de eerste schrijvers in Nederland schreef zij niet alleen over haar ervaring als joodse Nederlander tijdens de bezetting, maar vooral ook over de periode vlak na de oorlog, toen het verse oorlogsverleden veelal werd verzwegen en er van reflectie op en erkenning van het onmetelijke verlies van veel (joodse) Nederlanders nog weinig sprake was.