René Kok en Erik Somers, De ondergedoken camera

De ondergedoken camera bevat werk van een groep Nederlandse fotografen - gerekruteerd door het verzet - die de gevolgen van de Duitse bezetting tijdens de hongerwinter van 1944-45 in Amsterdam vastlegde. Onder gevaarlijke omstandigheden en met slecht materiaal documenteerden bijvoorbeeld Cas Oorthuys en Emmy Andriesse het onttakelde Amsterdam aan het einde van de oorlog. Nog steeds zijn hun beelden bepalend voor onze beeldvorming van de bezetting.

• Bekijk ook de literaire 4/5 mei-boekentips van Lotte Bosch
• Lees een fragment uit Ruth Franklins De vele levens van Anne Frank
• Lees een fragment uit De tien van Den Haag (en een interview met Stephan Steinmetz)

Chris van der Heijden, Over de rand laait vuur

Chris van der Heijden schreef eerder Grijs verleden (2001), dat destijds al veel stof deed opwaaien omdat hij hierin afstand nam van het denken over de oorlog in termen van 'goed' en 'fout'. Het zwart-wit perspectief van Lou de Jong zou te simpel zijn. In Over de rand laait vuur volgt Van der Heijden hetzelfde spoor, dit keer toegespitst op het oorlogsverleden van zijn eigen ouders.

Ruth Franklin, De vele levens van Anne Frank

Door haar dagboek – het meest gelezen boek over de Tweede Wereldoorlog – werd Anne Frank een symbool van de Jodenvervolging. Dit boek is een biografie, maar gaat vooral ook in op haar nagedachtenis. Ruth Franklin laat zien hoe Anne's verhaal ná de oorlog is verteld. Ze beschrijft hoe haar imago door de jaren heen steeds veranderde, soms door toedoen van politieke manipulaties en controversiële bewerkingen. 

Laurence Rees, The Nazi Mind

Laurence Rees volgt de opkomst en uiteindelijke ondergang van de nazi's aan de hand van 'twaalf waarschuwingen' – en belicht tegelijkertijd signalen waar je op moet letten bij hedendaagse leiders die bijvoorbeeld de media beïnvloeden, complottheorieën verkondigen, angst zaaien en een 'wij-zij-denken' aanwakkeren. Hierbij maakt hij gebruik van diepgaande psychologische inzichten, waaronder studies over gehoorzaamheid, autoriteit en de hersenen.

Stephan Steinmetz, De tien van Den Haag

Loyaliteit en dienstbaarheid zijn eigenschappen die ambtenaren doorgaans hoog in het vaandel hebben staan. Maar op welk moment is de maat vol en neem je afstand van een misdadig regime? De worstelingen van de hoogste ambtenaren van de tien departementen vlak voor en tijdens de bezetting worden in dit boek zichtbaar gemaakt. Hun afwegingen brachten hen tot verschillende conclusies.

Elyse Graham, Book and Dagger

Dit boek gaat over wetenschappers, boekhandelaren, archivarissen - kortom: 'bookish types' en hun rol in spionage en verzet in de Tweede Wereldoorlog. Die invalshoek ligt me wel, het is weer eens wat anders dan de traditionele actieheld!

S. van den Bergh, Deportaties

Soms is een relatief beknopt ooggetuigenverslag indringender dan een uitgebreide historische analyse. Dit boekje is daar een voorbeeld van. In juli 1942 werd Siegfried van den Bergh samen met zijn vrouw Henriette naar Westerbork gedeporteerd. Na jaren van ontbering in de concentratiekampen Westerbork, Theresiënstadt, Auschwitz en Gleiwitz keerden ze terug. In het najaar van 1945 werd zijn aangrijpende getuigenis Deportaties gepubliceerd, een ongefilterd inzicht in de gruwelijke realiteit van de Holocaust.