Dat Naar zachtheid en een warm omhelzen de NS Publieksprijs 2024 zou winnen, had ik niet verwacht: waardeert een groot publiek zo’n intiem, klein boek? Ja! Het is Adriaan van Dis’ ándere boek over zijn jeugd, over de huishoudster van zijn grootvader, Ommi, een hartverwarmend personage.

• Lees ook fragmenten uit 
  • Alles voor de reis
  • Naar zachtheid en een warm omhelzen
  • Vijf vrolijke verhalen
  • KliFi
  • In het buitengebied
  • Tikkop
  • Stadsliefde
• Lees Anneke Reijnders en Michiel Scheen over Alles voor de reis
• Lees Daan van der Valk over Een beetje gek
• Lees Stoffelsen over Ik kom terug

‘Zijn oude korte broek van akelige prikkelstof – een restant van vaders militaire jas – verdween in de lappenmand. “De oorlog is voorbij,” zei Ommie, “die gaan we hier vergeten.”
Een nieuwe jongen zou haar Adriaan worden.’

De jonge Adriaan wordt vanwege de grote psychische druk thuis uit logeren gestuurd naar opa, een afstandelijke herenboer, en vooral naar diens huishoudster, Ommi. De vooroorlogse verhoudingen tussen die twee (qua onderschikking nog voorafgaand aan Suzanne Jansens De omwenteling, Ommi krijgt voor haar allround beschikbaarheid slechts kost en inwoning), de doorwerking van de oorlog (ze hadden onderduikers) en vooral de bijkans onbegrensde warmte en betrokkenheid van Ommi maken dit boek interessant en mooi.

Het is geen rechttoe-rechtaan boek, dat maakt het gek, maar ook interessanter. De volwassen schrijver laat zich à la De wandelaar met de maatschappij confronteren — angstig en toch wel benieuwd — en dat botst met het overheersende perspectief. Want de jongere Adriaan is een springerig, nieuwsgierig mannetje dat de oorlog spannend vindt, en die toonzetting overstemt de pijnlijke, prikkelstofachtige omstandigheden. Maar het werkt! Achter Adriaans verhaal, dat noodgedwongen wat schetsmatig is, bijna jongensboekachtig, doemt Ommi op met haar wereld. Zij intrigeert, zij is een mens van vlees en bloed dat je, zoals zij zo goed kan bij Adriaan, in de armen wil sluiten.

Daan Stoffelsen is webshopmanager van Athenaeum.nl.