Net zoals in de winkel komen jullie overal op de website, maar de bestsellerpagina’s zijn wel erg goed bezocht. Terecht? In een Trouw-stuk wordt de Bestseller60 als bewijsstuk voor de tanende populariteit van de Nederlandse roman aangevoerd. Terecht? Daan Stoffelsen turft en nuanceert.

De nummer 1 in alle vier de bestsellerlijsten die wij publiceren is Bert Natters Aan het einde van de oorlog, de winnaar van de Libris Literatuurprijs. Daar valt kritische waardering samen met bestsellerstatus (behalve bij NRC, Kees ’t Hart van De Groene kwam terug op een aanvankelijk kritisch oordeel en maakte het zijn boek van het jaar). Het kan.

Hoeveel Nederlandse romans in de Bestseller60?

Dat is moeilijker te betogen voor de boeken die daarop volgen in de Bestseller60 - die halen de boekenbijlagen niet eens.

Een selectie verklaarbaardere titels:

7. Michael Berg, De terugkeer, winnaar van de Gouden Strop. Kritisch gewaardeerd én bestverkocht.
14. Nelio Biedermann, Lázár, bestseller bij de oosterburen, en hier besproken in een twee-paginabespreking van Michel Krielaars. Krielaars is een influencer, een boekenfluisteraar, zijn columns vinden altijd weerklank in onze verkopen, het boek staat dan ook in onze eigen top 10.
15. Mathijs Deen, De visser, bij NRC minder goed ontvangen, bij ons bejubeld.
16. Chloe Dalton, Een haas in huis, bestseller geweest in het Verenigd Koninkrijk, door ons bejubeld. Krielaars besprak het in zijn column, de krant koos niet voor een recensie maar voor een interview, maar ook Cyrille Offermans in De Groene was enthousiast.
53. Anna Enquist, Het einde van Erna Ankersmit. Lauwwarme besprekingen in NRC en Volkskrant. Maar toch: Enquist! Ze kwam in februari binnen op plaats 3 in de lijst.

De momentopname van Trouw, die met slechts 2 Nederlandse romans in de Bestseller60 moet onderstrepen dat de Nederlandse roman in neergang is, is ongelukkig getimed. In de Boekenweek waren de boeken van Biedermann en Deen nog niet verschenen, en die van Natter en Berg nog niet bekroond, maar wel waren er 11 bestsellers van Anna Enquist, Adriaan van Dis, Herman Koch, Splinter Chabot, Judith Fanto, Rob van Essen, Eva Meijer, Forugh Karimi, Eva Posthuma de Boer, Philip Huff en Hendrik Groen.

In 2025 in de Boekenweek 10 Nederlandse romans: Hendrik Groen, Lex Paleaux, Safae el Khannoussi, Fanto (met hetzelfde boek!), Yannick Dangre, Adriaan van Dis (met zijn vorige roman), Herman Koch (dito), Bert Natter (met het boek dat nu de prijs gewonnen heeft), Gerwin van der Werf en Anjet Daanje.

Je zou bijna zeggen dat het beter ging in 2026. Maar je moet natuurlijk langer turven. Met voorbehoud van menselijke fouten (nee, dit heb ik niet aan AI uitbesteed, dit is veganistische soep):

Verdrijft het plotgedreven boek de literaire roman?

Als de Bestseller60 een graadmeter is, dan toont hij vooral stabiliteit, met terugkerende namen als die van Van Dis, Koch, Hendrik Groen, Jan van Aken en de familie Chabot. A.F.Th. van der Heijden, die in het Trouw-artikel genoemd wordt, stond er in 2024 het laatst in met Kastanje a/d zee, op plaats 60. Ongetwijfeld worden er minder romans verkocht, dat zien wij ook, maar dat is dan al langer bezig. 

Maar wijkt de echte literatuur dan voor plotgedreven ‘Netflixliteratuur’? Daar gaat het Trouw-artikel verder op in. Of voor letterlijke boeken, zoals Joost de Vries die benoemt in de Volkskrant? Ik vrees dat bestsellerlijsten daarvoor geen goede indicatie zijn. Ik heb lang niet alle bestverkochte boeken gelezen, maar noch Natter noch Van Essen schreven rechttoe-rechtaan spannende romans, en ze vinden toch een groot publiek.

Is onze eigen top 10 een betere indicatie? Onze waardering en verkoop gaan vaak samen, ook bij Biedermann, Strout en Toscanini: antipasti. In hoeverre plot, spanning, leesbaarheid en letterlijkheid bij de romans domineren, is moeilijk te zeggen.

Daarvoor zullen we toch verder moeten dan de lijstjes. Dus: koop je een bestseller? Lezen! En laat het horen van dat plot.

Daan Stoffelsen is webshopmanager van Athenaeum|Scheltema. Hij is geen plotgedreven lezer.