Afgelopen Boekenweek was Rodante van der Waal te gast in ons feministische programma ‘Baas in eigen boekenkast’. De boeken die we daar bespraken, verdienen een groter publiek. Lees Van der Waal over Greer, You, Van Offel, Mariën, Gumbs, Moten, Harney, Bey, Lispector, Lucassen, Thierens!

Welk boek heeft een onderwerp waar je al veel over wist plotseling invoelbaar gemaakt?

Bedenktijd van de Nederlandse schrijfster Meredith Greer is een heel bijzonder literair relaas over een abortuservaring: een tekst die het midden houdt tussen essayistiek, poëzie, dagboek, en roman. Ik heb zelf twee keer een abortus meegemaakt en veel gelezen over abortus, maar het lezen van dit boek maakte abortus weer op een andere manier invoelbaar.

Festival van Koreaans-Amerikaans-nederlandse dichter Mia You bevat ook een prachtige serie over abortus, genaamd Levenscyclus. Hoe meer literatuur en poëzie er komt over abortus, hoe meer taal we creëren over het onderwerp, hoe meer het de taboesfeer uitgetrokken wordt.

De stem van Sulina van Anneleen van Offel en Als de dieren van Liselot Mariën hebben allebei de ervaring van zwangerschap en kraamtijd ongelooflijk invoelbaar gemaakt, beide boeken gaan echt onder de huid zitten, terwijl hun ervaring heel anders was dan mijn eigen ervaringen met zwangerschap en kraamtijd.

Welk boek heeft je ooit een les meegegeven die je nog steeds toepast in je werk en leven?

Undrowned. Black Feminist Lessons from Marine Mammals is een boek vol levenslessen van zeezoogdieren van de Amerikaanse dichter Alexis Pauline Gumbs. De lessen gaan over activisme, organisatie en verzet, en hoe je je eigen gezondheid en die van de ander daarbij in acht neemt. Stuk voor stuk subversieve en transformatieve lessen van het ene zoogdier, onder water, naar het andere zoogdier, boven water.

Welk boek heeft je aangezet tot actie of verzet?

The Undercommons en All Incomplete van de Amerikaanse denkers Fred Moten en Stefano Harney, en Black Trans Feminism van Marquis Bey hebben mij het meest aangezet tot actie. Deze boeken zijn de inspiratie geweest voor de vorm van activisme die ik in mijn boek Baas in eigen buik uitwerk als ‘radicale’ ‘vluchtende’ en ‘abolitionistische’ zorg. Radix komt van wortel, dus zorg die de wereld bij haar wortels verandert. Vluchtend, als in weg van de traditionele instituten en protocollen. En abolitionisme betekent ontmanteling: zorg die door op een andere manier aanwezig te zijn onderdrukkende instituten ontmantelt.

Is er een boek dat je hielp bij een grote beslissing in je leven?

Clarice Lispector, met bijvoorbeeld De ontdekking van de wereld of De passie volgens G.H., helpt mij eigenlijk altijd als ik twijfel, meestal bij gebrek aan moed, om niet bang te zijn, maar bij mijn passie te blijven (pun intended!) en risico's te nemen, ook als er een kans bestaat dat je jezelf daarin kan verliezen.

Zijn er boeken die binnenkort verschijnen over jouw thematiek die je zou aanraden?

In april komt Uit het midden van Marie Lucassen uit, een filosofisch essay over onze oorsprong: we komen allemaal voort uit de relationaliteit van een zwangerschap. En in mei verschijnt De bezetting van Sanne Thierens, een indrukwekkende geschiedschrijving van onze huidige abortuswetgeving, feminisme in de jaren zeventig, en de bezetting van de abortuskliniek Bloemenhove door feministen als Anja Meulenbelt en Marjan Sax.